Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!
  • Baner_01
  • Baner_02

Okres niewoli jenieckiej 

 

W zaatakowanej przez Niemców placówce w dniach 1-7 września 1939 r. poległo 15 żołnierzy. Czwartek 7 września był najboleśniejszym dniem dla całej załogi. Komendant mjr Henryk Sucharski zorientowany w trudnej sytuacji w kraju i pogarszających się warunkach obrony, po odparciu ostatniego ataku nacierających, podjął decyzję o kapitulacji. Po wkroczeniu Niemców na teren Westerplatte nastąpiło rozdzielenie obrońców. Rannych odwieziono do Akademii Medycznej w Gdańsku-Wrzeszczu, gdzie ulokowano się w baraku dla więźniów cywilnych, strzeżonych przez esesmanów. Część nie zmobilizowanych, starszych wiekiem pracowników kontraktowych ulokowano w obozie jeńców cywilnych w Gdańsku-Nowym Porcie. Pozostałą załogę skierowano do koszar na Biskupiej Górce, a oficerów do Hotelu Centralnego przy Pfefferstadt (ul. Korzennej 79), w pobliżu dworca PKP w Gdańsku. Stamtąd po kilku dniach zostali wszyscy z wyjątkiem radiotelegrafisty Kazimierza Rasińskiego (patrz biogram), rozesłani do stalagów i oflagów, które z różnych przyczyn nie byty jedynym miejscem niewoli jenieckiej. Stalagi i oflagi, w których przetrzymywani byli w różnych okresach westerplatczycy, miały następującą nomenklaturę wojskową:
Okręg I Królewiec/Olsztyn: Stalagi I A - Stablack; Stalag I B - Hohenstein (Olsztynek);

 

Okręg II Szczecin/Koszalin, Schwerin: Stalag II E - Schwerin, Oflagi: II B - Arnswalde (Choszczno); II C - Woldenberg (Dobiegniewo); II D - Grossborn; 
Okręg III Berlin/Frankfurt n.Odrą, Poczdam, Cottbus: Stalag III D - Berlin (Steglitz);
Okręg IV Drezno/Reichenberg, Lipsk, Chemnitz: Stalag IV - Hohenstein; Oflag IV A - Hohenstein (Bad Schandau);
Okręg X Hamburg/Brema, Lubeka: Stalag X A - Schleswig (z filią w Heidkathen, Gudendorf); Oflag X C - Lubeka;
Okręg XII Wiesbaden/Mannheim, Koblencja, Kaiserlautern: Oflag XII B - Hadamar;
Okręg XX Gdańsk: Stalag XX A - Grudziądz (więzienie).

Oficerowie nie byli zatrudniani, z wyjątkiem lekarza kpt. Mieczysława Słabego, który okres niewoli przeżył pośród żołnierzy, pracując w szpitalu obozowym w Stalagu I A w Prusach Wschodnich. Podoficerowie i szeregowcy zmuszani byli do pracy fizycznej, głównie w rolnictwie, w fabrykach amunicji, sztolniach, przy kopaniu rowów strzelniczych. 

 

Z miejsc internowania zdarzały się ucieczki bądź legalne zwolnienia z powodu utraty zdrowia. Dzięki temu w ich wojenne życiorysy wpisał się udział w ruchu partyzanckim, działalność bojowa w szeregach Wojska Polskiego, jak również zsyłki na Syberię, pobyty w więzieniach i obozach koncentracyjnych. W czasie okupacji zmarło ośmiu obrońców Składnicy. Po zakończeniu wojny los żołnierzy również nie był jednorodny. Znakomita większość powróciła do kraju i założyła rodziny. Kilkunastu zdecydowało pozostać poza granicami Polski. Wybrali Kanadę, Stany Zjednoczone, Niemcy, Anglię. .Kilku powróciło w rodzinne strony na Wileńszczyznę. W kraju zamieszkali w przeważającej mierze na Kielecczyźnie, w Trójmieście i na Ziemiach Odzyskanych. 


Na Westerplatte po wojnie 

 

W Gdańsku z inicjatywy westerplatczyków: kpt. Franciszka Dąbrowskiego, Michała Gawlickiego i Donata Zdunkiewicza, utworzono Związek Obrońców Westerplatte, który w 1949 r. włączono jako Sekcję do organizacji kombatanckiej - Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD); kierownictwo Sekcji objął Michał Gawlicki.
1946 29 lipca uroczystość upamiętniająca miejsce wiecznego spoczynku bohaterów poległych w obronie WST, z udziałem marszałka Polski Michała Roli-Żymierskiego
1946 z inicjatywy byłych obrońców Westerplatte na miejscu zgruzowanej Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych
1957 1 września w zorganizowanym pod patronatem Wojewódzkiej Rady Narodowej i Dowództwa Marynarki Wojennej w Gdańsku Krajowym Zjeździe byłych Obrońców Wybrzeża udział wzięło 60 westerplatczyków

 

1960 11 września w 21. Rocznicę Września w Gdańsku udekorowano 82 westerplatczyków orderami i wojskowymi odznaczeniami
1962 2 lipca usunięto krzyż z symbolicznego cmentarza poległych i w jego miejsce ustawiono czołg upamiętniający walki w 1945 r.
1963 25 lipca w czasie modernizacji nabrzeża natrafiono na szczątki żołnierza polskiego, przy którym znaleziono kilkanaście naboi karabinowych, gwizdek bakelitowy, polski granat ręczny, ładownicę na naboje oraz resztki harmonijki ustnej. Westerplatczycy rozpoznali szczątki kpr. Andrzeja Kowalczyka, które do czasu ostatecznej identyfikacji złożono prowizorycznie na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku. W księdze IX zgonów z 1963 r. pod numerem 10 170 znajduje się zapis: NN - szczątki zwłok znalezionych na Westerplatte przy nabrzeżu z dopiskiem "kpr. Kowalczyk poległy na Westerplatte w 1939"; miejsce pochowania: Rejon IX, taras I - dzieci, II rząd, grób nr 3444 
1966 9 października odsłonięcie Pomnika Bohaterów Westerplatte 
1967 7 marca Wartownia nr l wskutek modernizacji nabrzeża portowego została przesunięta w głąb lądu o około 80 m 
1971 1 września, w 24. rocznicę pogrzebu mjr Henryka Sucharskiego na Cmentarzu w Cassamassima koło Neapolu, urna z jego prochami spoczęła w ziemi westerplackiej. W uroczystości udział wzięła 56-osobowa grupa podkomendnych Majora 
1974 29 czerwca uroczyste otwarcie z udziałem 49 westerplatczyków odbudowanej w czynie społecznym Wartowni nr 1-Muzeum, w której oprowadzającymi zostali czterej westerplatczycy zamieszkali w Trójmieście: Franciszek Bartoszak, Wiktor Ciereszko, Julian Dworakowski i Bernard Rygielski 
1979 1 września w 40. Rocznicę Września odbył się w Gdańsku Zjazd, w którym uczestniczyła najliczniejsza powojenna grupa: 105 westerplatczyków 

 

1981 30 sierpnia msza święta celebrowana przez Ordynariusza Diecezji Gdańskiej ks. Lecha Kaczmarka, podczas której nastąpiło poświęcenie krzyża ponownie ustawionego nad grobami poległych 
1984 45. Rocznica Września, w zlocie Obrońców Westerplatte udział wzięło 54 westerplatczyków 
1987 12 czerwca na Westerplatte z rzeszą młodzieży polskiej i 38 westerplatczykami spotkał się Papież Jan Paweł II 
1988 W 49. Rocznicę Września podczas zlotu w Gdańsku Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi z udziałem 30 westerplatczyków zrealizowała film dokumentalny pt. Westerplatczycy 
1989 W 50. Rocznicę Września przybyto 51 westerplatczyków; to rocznicowe spotkanie tym razem trwało dokładnie tak długo, jak długo trwała obrona - siedem dni i nocy [zobacz zdjęcie] 
1989 8 grudnia w Centrum Dowodzenia Ministerstwa Obrony Narodowej w Warszawie udekorowano westerplatczyków Krzyżami Virtuti Militari i mianowano do stopni oficerskich 
1992 1 września z udziałem westerplatczyków nastąpiło uroczyste przeniesienie prochów kpr. Andrzeja Kowalczyka z cmentarza Srebrzysko we Wrzeszczu na Westerplatte 
1993 Zlot Obrońców Westerplatte w 54. Rocznicę Września. Przybyło do Gdańska 21 westerplatczyków 
1994 W 55. Rocznicę Września do Gdańska przybyła 26-osobowa grupa westerplatczyków, którzy po raz pierwszy spotkali się z rodzinami byłych obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku. Uczestniczyli także w uroczystości odsłonięcia popiersia mjr H. Sucharskiego w Gręboszowie w woj. małopolskim, rodzinnej wsi Komendanta 
1995 12 listopada spotkanie obrońców na Westerplatte w rocznicę urodzin mjra H. Sucharskiego 
1996 W 57. Rocznicę Września, stan zdrowia pozwolił przybyć do Gdańska tylko 13 westerplatczykom 
1997 31 sierpnia - przeniesienie Orła Białego z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni na Westerplatte z udziałem 11 westerplatczyków. Podczas uroczystości na Długim Targu w dniu 1 września Rada Miasta wręczyła Medale 1000-lecia Miasta Gdańska 
1998 W 59. Rocznicę Września do Gdańska ze względu na stan zdrowia przybyło zaledwie 6 westerplatczyków. Wraz z młodzieżą szkolną złożyli na mogile poległych symboliczną wiązankę kwiatów i zapalili znicze 
1999 W 60. Rocznicę Września odsłonięte na Westerplatte 11 żeliwnych tablic z nazwiskami załogi WST. Rada Miasta Gdańska obrońcom Poczty Polskiej i westerplatczykom nadała tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gdańska 
2000 W 61. Rocznicę Września na Westerplatte odbyła się uroczysta msza święta z udziałem Episkopatu Polski.

 

Copyrights © 2014 | www.zs1-ciche.pl.pl 
Projekt i wykonanie : www.marketing-podhale.pl